minh họa: Khều

(TBKTSG) – Lâu lắm rồi nhà tôi không còn có bữa cơm gia đình. Đó là lời than buồn dễ nghe thấy hôm nay, trong xã hội phố thị.

Nhịp sống hiện đại khiến giờ giấc sinh hoạt của các thành viên trong gia đình chênh lệch nhau, những bữa cơm chung do vậy ngày càng ít khả thi. Thay vào đó là hiện tượng ăn trước, ăn sau; là thói quen mua thực phẩm, ra ngoài ăn thay vì tự nấu bếp. Các cuộc điều tra ở châu Âu và Bắc Mỹ đều ghi nhận mối liên hệ giữa việc giảm bữa ăn gia đình, và chế độ ăn uống tăng calori, phụ gia hóa học…, là nguyên nhân của các căn bệnh béo phì, tiểu đường, tim mạch. Rằng, tần số các bữa cơm gia đình càng thấp thì nguy cơ bị chứng rối loạn ăn uống và chứng nghiện rượu, thuốc lá, ma túy càng cao. Các cuộc điều tra còn cho thấy trẻ em thường ăn cơm chung với gia đình, khi lớn lên có tập quán ăn uống đủ dưỡng chất, cân đối hơn.

Bữa ăn gia đình thực ra không chỉ nằm trong khái niệm ăn gì, mà còn ăn thế nào. Ăn vào những giờ cố định, không ăn vặt giữa hai bữa ăn, rửa tay trước khi vào bàn, ngồi thẳng, ăn chậm, chia sẻ thức ăn với mọi người, nếm đủ món, không bỏ mứa, dọn dẹp chén dĩa sau ăn… là những kỷ luật tự giác đầu tiên mà trẻ em phải được tôi luyện từ bữa cơm gia đình. Không chỉ có chức năng giáo dục dinh dưỡng, khẩu vị và ứng xử, bữa cơm gia đình cũng là nơi hình thành tính cách con cái chúng ta. Là nơi trẻ em tập tành năng lực theo dõi câu chuyện của người khác, năng lực giãi bày câu chuyện của mình, năng lực phát biểu ý kiến, cảm xúc…

Một cuộc điều tra ghi nhận trẻ ăn chung với gia đình trên 5 bữa một tuần có kết quả học tập tốt hơn, có tỷ lệ trầm cảm và dính líu chất gây nghiện thấp hơn các em ít ăn chung với gia đình. Tần số bữa cơm gia đình ảnh hưởng rất lớn đến khả năng theo đuổi sở thích cá nhân, tham gia hoạt động xã hội của đứa trẻ. Ăn cơm với gia đình nhiều hay ít còn ảnh hưởng đến khả năng đương đầu của trẻ với stress, với xáo trộn cảm xúc.

Ăn, rốt cuộc không chỉ đơn giản là mối quan hệ giữa con người với thức ăn, mà còn mang ý nghĩa tinh thần. Không thể so sánh bữa ăn như “đổ xăng vào cơ thể” theo cách nói phổ biến hiện nay ở Mỹ. Chính từ quan niệm xem thức ăn là nhiên liệu, mà “ăn bất cứ khi nào, cái gì, ở đâu” đã trở thành công thức của mô hình bữa ăn Mỹ. Chưa kể người Mỹ lại thường có thói quen ăn riêng, ăn nhanh, ăn lúc làm việc.

Đối lập với mô hình bữa ăn Hoa Kỳ là mô hình Pháp với ba đặc trưng: ăn theo giờ cố định (sáng, trưa, chiều), ăn phong phú (nhiều món và luôn thay đổi), ăn chung với người khác (thân nhân, bằng hữu). Với phần đông người Pháp, ăn không phải là “mất thì giờ” mà là “dành thì giờ” cho gia đình, cho quan hệ xã hội… Một thăm dò dư luận thực hiện ở Pháp cho biết ba phần tư số người trả lời hoan nghênh bữa ăn gia đình không chỉ vì đó là nơi họ thưởng thức những món ăn vừa miệng, mà, hơn nữa và trước hết, vì đó là lúc họ chia sẻ ý nghĩ, tin tức, tình cảm với người thân.

Trong mọi nền văn hóa, truyền thống gia đình được hình thành từ những bữa ăn chung. Các nhà dân tộc học cho biết chính tập tục ăn chung tạo nên quan hệ huyết thống và ý thức thuộc về một gia đình. Theo đó, ngay cả người ngoài huyết thống cũng sẽ được xem là thành viên gia đình khi họ chia sẻ thường xuyên những bữa cơm chung. Điều này khá phổ biến ở châu Á, trong đó có Việt Nam. Hiện nay ở Việt Nam vẫn còn một số gia đình nỗ lực duy trì truyền thống ăn chung, mà xét cho cùng là duy trì hạnh phúc. Vấn đề còn lại là mỗi người phải sắp xếp cuộc sống ra sao để thụ hưởng những thời khắc hiếm hoi, quý báu này…

Hải Anh (TBKTSG)

About data4kid

Vì trẻ em Việt Nam Hôm nay & Ngày mai / For Vietnamese Children Today & Tomorrow ( Mẫu đăng ký nhận tất cả tài liệu từ dự án: http://wp.me/p1Vk8a-12L )

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s